Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED), belirli bir proje veya gelişmenin, çevre üzerindeki önemli etkilerinin belirlendiği bir süreçtir. Bu süreç, kendi başına bir karar verme süreci değildir; karar verme süreci ile birlikte gelişen ve onu destekleyen bir süreçtir. Yeni proje ve gelişmelerin çevreye olabilecek sürekli veya geçici potansiyel etkilerinin sosyal sonuçlarını ve alternatif çözümlerini de içine alacak şekilde analizi ve değerlendirilmesidir.
Kimler ÇED Raporu veya Proje Tanıtım Dosyası Hazırlamak veya Hazırlatmak Zorundadır?
17.07.2008 tarihinde revize edilerek yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği’nin ÇED Uygulanacak Projeler Listesi'nde yer alan faaliyetler (EK-I) ÇED Raporu, Seçme, Eleme Kriterleri Uygulanacak Projeler Listesi'nde yer alan faaliyetler (EK-II) ise Proje Tanıtım Dosyası hazırlamak zorundadır.
Bunlardan ÇED Raporu ancak Çevre ve Orman Bakanlığı'ndan Yeterlik Belgesi almış firmalar tarafından hazırlanabilir.
Proje Tanıtım Dosyası ise faaliyetle ilgili en az 3 farklı lisans mezunu meslek grubunun oluşturacağı çalışma ekibince hazırlanmalıdır.
ÇED Yönetmeliği'ne Tabi Olduğu Halde Yükümlülüklerini Yerine Getirmeyen Faaliyet Sahipleri Ne Gibi Yaptırımlarla Karşılaşabilir?
2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 10. Maddesinde;
Gerçekleştirmeyi plânladıkları faaliyetleri sonucu çevre sorunlarına yol açabilecek kurum, kuruluş ve işletmeler, Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu veya proje tanıtım dosyası hazırlamakla yükümlüdürler.
Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu Kararı veya Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir Kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili onay, izin, teşvik, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez; proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez.
Yine aynı kanunun 20. maddesi (e) bendinde;
"Çevresel Etki Değerlendirmesi sürecine başlamadan veya bu süreci tamamlamadan inşaata başlayan ya da faaliyete geçenlere yapılan proje bedelinin yüzde ikisi oranında idarî para cezası verilir. Cezaya konu olan durumlarda yatırımcı faaliyet alanını eski hale getirmekle yükümlüdür." hükümleri yer almaktadır.
ÇED Yönetmeliği'ne tabi oldukları halde yükümlülüklerini yerine getirmeyen faaliyetler ilgili Valilikçe süre verilmeksizin durdurulur.
